صدای فرهنگ های ماندگار
آموزش ساخت آنونس و آرم استیشن


آرم استيشن يك قسم آرم و نشانه براي ايستگاه راديويي يا تلويزيوني است كه

در فواصل كنداكتور روزانه، به منظور شناساندن ايستگاه مورد نظر به مخاطبان و

جلب توجه آنان، پخش و تكرار مي‌شود

آرم استيشن راديويي از تلفيق برخي عناصر كلامي و آوايي (كه بر اساس مشخصه‌هاي

مركز پيام رسان و منطقة تحت پوشش آن انتخاب مي‌شوند) ساخته مي‌شود. قطعه‌اي

است كوتاه و آهنگين كه در خلال آن، ايستگاه راديويي به نحو توجه برانگيزي

اعلام و گاه توصيف مي‌شود و مقصود از پخش آن نيز بيشتر تأكيد بر هويت مركز

پيام‌رسان و تداوم حضور آن در بين شنوندگان است.

درجة ماندگاري هر آرم استيشن به تركيب ساخت و ايده پخش آن بستگي دارد.

هر چقدر آرم استيشن، در عين زيبايي، ساده‌تر و كم عنصرتر و جنبه تبليغي آن ملايم‌تر و غيرمستقيم‌تر باشد دفعات بيشتري مي‌توان آن را پخش كرد.

به عكس، هر چه فضا و محتواي آرم استيشن به آنونس‌ها و تيزرهاي تبليغي نزديكتر و

ازدحام عناصر ارتباط در آن بيشتر باشد قابليت تكرار آن كمتر مي‌شود.

اساسا، پخش هر پيام تبليغاتي در محدودة زماني مشخصي مؤثر و كارامد است تكرار

بيش از اندازه موجب مي‌شود از جاذبه ساختاري و مضموني آنونس به تدريج كاسته شود

و پس از مدتي از چشم مخاطب بيفتد (يا حداكثر، مخاطب آن را در خلال پخش تحمل كند) حال آنكه قطعه‌اي را كه كاركرد آن بيشتر «اعلام و اطلاع‌دهي» است و شكلي ساده دارد و خالي از عناصر مستقيم تبليغي است به دفعات مي‌توان پخش كرد و تكرار آن (به سبب ضرورت كار) ملال آور نخواهد بود. نظير آرم خبر در راديو پيام كه اگرچه هر يك ربع تكرار مي‌شود به گوش آزار دهنده نيست.

 

انواع آرم استيشن

بنابر آنچه گفته شد دو قسم آرم استيشن براي مركز راديويي مي‌توان در نظر گرفت:

1ـ آرم استيشن با كاركرد اطلاع‌دهي.

يعني قطعه‌‌اي كه صرفا نام و هويت ايستگاه راديويي را (در كمترين عناصر كلامي و آوايي،

بدون تأكيد و مبالغه و حداكثر با بهره‌گيري از يك شعار رسانه‌اي يا يك عبارت توصيفي كوتاه

و ظريف) اعلام و يادآوري كند.

اين آرم استيشن در واقع جانشين مناسبي براي اعلام رسمي گوينده پخش است.

مثلاً، در شبكه ورزش به جاي عبارت «اينجا تهران است صداي جمهوري اسلامي ايران،

شبكه ورزش» در خيلي از موارد مي‌توان اين قطعه را (كه يك سرود كوتاه تك جمله‌اي است) پخش كرد:

«ورزش، ورزش، ورزش، شبكه ورزش» (تراك يك CD پيوست). چنانچه گفته شد مزيت اين آرم استيشن به اين است كه آن را به دفعات مي‌توان پخش كرد و تكرار آن ملال‌ نمي‌آورد.

2ـ آرم استيشن با كاركرد تبليغي (آنونس آرم استيشن).

چنين آرم استيشني عموما به منظور افزايش حجم مخاطبان و جلب توجه هر چه بيشتر

مردم به ايستگاه راديويي ساخته مي‌شود. يعني كاركردي فراتر از اطلاع‌دهي.

ضرورتهاي رسانه‌اي اغلب توليد و پخش اين قبيل آرم استيشن‌ها را (كه از جنبة تبليغي،

طيفي از ملايم‌ترين تا مبالغه‌آميزترين مضمونها را تشكيل مي‌دهند) ايجاب مي‌كند. منتهي

به سبب بزرگنمايي فضاي برنامه‌اي و ازدحام عناصر ارتباطي و تبليغي

(و گاه طولاني بودن قطعه) نمي‌توان آنها را به شكل پايدار و مستمر تكرار كرد و اگرچه به

مقتضاي نيازها و فوريتهاي ارتباطي هم توليد شده باشند حتي‌الإمكان بايد پخش آنها را

(نظير پيامهاي بازرگاني) به مقاطع زماني معيني محدود كرد.

در اينجا لازم است به اين نكته هم اشاره كنيم كه وقتي از تدارك «آرم» براي يك ايستگاه

راديويي يا تلويزيوني صحبت مي‌شود، در حقيقت آرم استيشن خاصي از نوع اول مورد نظر است.

از آنجا كه براي آرم معمولاًً ويژگي‌«واحد و ثابت» بودن مفروض است اين آرم استيشن بايد

نشانه كوتاه و ساده و در عين حال برجسته‌اي باشد كه بتوان آن را طي ساليان و بطور مداوم

پخش كرد. در ارائه اين نوشتار نمونة چنين آرمي براي مراكز راديويي طراحي و پيشنهاد مي‌شود.

 

مراحل ساخت آرم استيشن

ساخت آرم استيشن عموماً در چند مرحله به شرح زير صورت مي‌گيرد:

الف) شناسايي عناصر و اجزاي مناسب

نخستين مرحله در ساخت آرم استيشن پاسخ دادن به اين پرسش است:

چه عناصر و اجزايي (از سنخ كلام، موسيقي يا افكت) در آرم استيشن به كار بريم كه بطور صريح يا

نمادين معرف مركز راديويي مورد نظر باشد و اذهان را به آن مركز معطوف سازد؟


مثلاً اگر بخواهيم آرم استيشن با كاركرد تبليغي براي راديو پيام بسازيم عناصر و اجزاي

زير داراي چنين قابليتي هستند:

1) عناصر كلامي

1ـ كلام گوينده

پاره‌اي عبارتهاي توصيفي يا شعارهاي رسانه‌اي كه نام راديو پيام بعضاً در آنها ذكر شود. مثلاً؛

ـ راديو پيام، انتخاب من براي لحظه‌هاي زندگي.

ـ با شما براي شما.

ـ راديو پيام، هر لحظه با شما.

ـ راديو پيام ، همراه با شما.

ـ موج FM ، 7/104 مگاهرتز.

2ـ برش كوتاهي از يك جملة خبري، مثلاً؛ 

ـ آخرين خبرها را از راديو پيام به آگاهي مي‌رسانيم.... .

3ـ برش كوتاهي از يك گزارش ترافيكي، مثلاً؛ 

ـ وضعيت ترافيكي امروز خيابانهاي تهران ....  .

2) عناصر موسيقيايي

1ـ موسيقي آرم بخش‌هاي خبري راديو پيام (كه سريعا مخاطب را متوجه اين راديو مي‌كند)


2ـ برشي از يك قطعه موسيقي سنتي (كه نموداري از پخش موسيقي ملي در اين شبكه است.

مثلاً، يك ضربي سنتور در ماهور با حالتي درخشان و بجهت آخرين).

3ـ برشي از يك قطعه موسيقي پاپ (كه نمودار پخش ديگري از موسيقي‌هاي اين شبكه است،

قطعه‌‌اي بي‌كلام يا با كلام مثلاً با صداي محمد نوري يا محمد اصفهاني) البته در انتخاب

قطعه باكلام بايد توجه داشته باشيم كه مضمون شعر مكمل عناصر كلامي آرم استيشن و قابل ربط به راديو پيام باشد.

4ـ برشي از يك قطعه موسيقي كلاسيك (كه نمودار موسيقي‌هاي خارجي راديو پيام است).

5ـ اجراي موزيكال عبارت «شبكه پيام» يا عبارات مشابه ديگر (گروه كر و اركستر).

ساخت چنين قطعه‌اي را بايد به مركز موسيقي و سرود سفارش داد.

3) افكت (جلوه‌هاي صوتي) 

1ـ صداي تيونر راديو (كه نشان دهنده اين است كه شنونده دنبال ايستگاه راديو پيام مي‌گردد).

2ـ افكت خيابان (مثلا براي استفاده در زمينه جمله گزارش ترافيكي)

3ـ ...

همچنانكه گفته شد، در مرحله نخست بايد همه عناصري را كه به نوعي مي‌توانند معرف

يا القاء كنندة ايستگاه راديويي باشند (ولو تدارك آنها اساساً مقدور برنامه‌ساز نباشد) شناسايي كرد.

بديهي است شناسايي مجموعه اين عناصر به معناي كاربرد آنها در آرم استيشن نيست. گواينكه

در عمل فقط از معدودي از آنها هم استفاده مي‌شود (نظير آرم استيشن مورد اشاره از شبكه ورزش).

ب) طراحي آرم استيشن

طراحي يعني تنظيم فرمت آرم استيشن يا به عبارتي نحوه بكارگيري و ترتيب استفاده از عناصر

انتخاب شده و چگونگي تلفيق آنها در قالب قطعه‌اي كوتاه.

1) مثلاً، طراحي يك «آرم استيشن با كاركرد تبليغي» ملايم براي راديو پيام، بر اساس برخي

از عناصر پيش گفته، به شرح زير است:

1ـ افكت تيونر راديو.

2ـ قطع افكت مزبور با آرم خبر راديو پيام (آرم از ميانة آن پخش مي‌شود).

3ـ كلام گوينده (در طنين فرود آرم خبر) : «راديو پيام»

4ـ قطعه ريتميك پيانو (برشي از سونات مهتاب بتهوون) از انتهاي كلام گوينده.

5ـ كلام گوينده (روي قطعة فوق): «انتخاب من براي لحظه‌هاي زندگي»

6ـ برشي از يك جمله بي‌كلام ترانه فاصله‌ها (ميكس در انتهاي عبارت فوق)

7ـ كلام گوينده (روي قطعه فوق) : «با شما براي شما»

8ـ كلام خواننده ترانه (بلافاصله در انتهاي كلام گوينده ظاهر مي‌شود):

«هميشه دلم باهاته، ياد من هر جا كه باشي، مثه سايه پا به پاته»

9ـ كلام گوينده (در انتهاي كلام خواننده ميكس مي‌شود) : «راديو پيام»

10ـ ضربه موسيقيايي انتهاي ترانه (ميكس از انتهاي كلام فوق به عنوان نقطه پايان يا فرود آرم استيشن).

2) همچنين يك «آرم استيشن با كاركرد اطلاع‌دهي» را به شكل زير مي‌توان براي شبكه سراسري

صدا طراحي كرد:

1ـ اجراي موزيكال يك عبارت، مثلا يكي از عبارتهاي زير:

ـ «صدا، صدا، صداي ايران»

ـ «صداي ايران»

ـ «آواي ايراني»

يك يا دو گروه همخوان،‌ در قالب اركستر بزرگ و موسيقي دستگاهي، عبارت مورد نظر را

اجرا مي‌كند (به شكل كشيده و اپرايي).

3) (در طنين فرود قطعه مذكور) گوينده با صدايي شاخص و البته بدون تصنع اعلام مي‌كند:

«شبكه سراسري صدا، شبكه ملي»

4) (بلافاصله پس از كلام گوينده) يك پاس يا ضربه موسيقيايي از همان اركستر همچنانكه

ملاحظه مي‌شود آرم استيشن مزبور از سه جزؤ تشكيل شده است:

يك قطعه باكلام موسيقي ملي (خيلي كوتاه در قالب اركستر سمفونيك) + كلام گوينده

(يك شعار رسانه‌اي ظريف و واقع بينانه) + يك پاس موسيقيايي.

چنين آرم استيشني را كه تركيبي ساده دارد و خالي از القائات مستقيم تبليغي است

(در صورتي كه به شكلي هنرمندانه و با ظرافت ساخته شود) مي‌توان به عنوان «آرم» شبكه يا مركز راديويي منظور كرد.

تركيب اين آرم را براي شبكه‌هاي استاني صدا مي‌توان به شكل زير درنظر گرفت:

1ـ اجراي يك عبارت مناسب، مثلا يكي از عبارتهاي زير (گروه همخوان در قالب اركستر بزرگ):

ـ «آواي ايراني،‌ شبكه استاني»

ـ «شبكه استاني»

2ـ كلام گوينده : «شبكه استاني صداي مركز اصفهان»

3ـ پالس (ضربه موسيقيايي)

البته مجددا تأكيد مي‌شود كه ساخت جزء آهنگين اين آرم استيشن بايد به يك اركستر حرفه‌اي

سپرده شود. اين جزء هر چه كوتاهتر باشد به «نشانه» نزديكتر است.

همچنين به عبارت «شبكه استاني صداي مركز اصفهان» مي‌توان يك عنوان نمادين يا رسمي هم

اضافه كرد. مثلاً، «شبكه استاني صداي مركز اصفهان، شبكه مردم» اما از آنجا كه اين عنوان را

شنوندگان در ارتباطات خود با مركز راديويي به كار خواهند برد بايد آن را خيلي سنجيده انتخاب كرد و

به علاوه به تأييد مدير كل مركز هم رساند.

 

3) اينك، نمونه‌هايي ساده از «آرم استيشن با كاركرد تبليغي» براي شبكه‌هاي استاني صدا.

مثلا نمونه‌اي براي مركز يزد:

1ـ يك قطعه موسيقي ايراني شاخص (با شروعي توجه برانگيز)

2ـ كلام گوينده (روي قطعه مزبور در جاي مناسب): شكبكه استاني صداي يزد»

3ـ ادامه همان موسيقي (كوتاه)  

4ـ كلام گوينده (در فرود يا ضربه مناسب قطعه): «جلوه‌اي از فرهنگ، دانش و هنرايراني»

5ـ تعويض موسيقي مذكور با موسيقي ديگر در زمينه كلام فوق (توجه داشته باشيد. كه ميكس دو

موسيقي فضاي غيرطبيعي و دوگانه‌اي ايجاد نكند)

6ـ كلام گوينده (روي موسيقي دوم در جاي مناسب) : «هم صدا با شما در لحظه‌هاي زندگي»

7ـ ادامه همان موسيقي (كوتاه)

8ـ كلام گوينده (در لحظات فرود قطعه):

«شبكه استاني صداي مركز يزد، موج AM، هزار و سي و پنج كيلوهرتز»

9ـ پالس : در صورت امكان از ضربه پاياني موسيقي قبل استفاده كنيد (ميكس از زير واژة آخر با فرودي كامل و تمام كننده)

نمونه‌ ساده ديگر (با مضمون تبليغي ملايم) براي مركز فارس:

1ـ يك قطع موسيقي ايراني شاخص (آژير پيانو مطلوب است)

2ـ كلام گوينده (در لحظات فرود قطعه) : «از صداي سخن عشق نديدم خوشتر»

3ـ يك قطعه ضربي كوتاه تار يا سنتور ‍(در زمينه يا انتهاي مصراع فوق ميكس مي‌شود و لحظاتي پس از كلام فرود مي‌آيد).

4ـ كلام گوينده (در فرود يا طنين قطعه) :

«شبكه استاني صداي مركز فارس، موج FM،  7/93 مگاهرتز»

5ـ پالس (منتهي به ضربه پاياني)

توجه داشته باشيد كه دو قطعه موسيقي سنتي مورد استفاده در اين آرم استيشن كوك

دستگاهي واحدي داشته باشند. مثلا هر دو مربوط به يك اثر موسيقيايي باشند. در غير اين صورت ميكس يا تعويض آنها به گوش خوشايند نخواهد بود.

همچنين طرز اجراي گويند بايد متناسب با فضاي آرم استيشن باشد بديهي است در دو نمونه اخير

ضرباهنگ اجرا يكي نسيت. در اولي حالت بيان گوينده ترك بيشتري دارد.

نكته ديگر اينكه، عناصر و اجزاي آرم استيشن همچنانكه پيش از اين اشاره شد، بايد بسيار

سنجيده و دقيق انتخاب شوند. در مراكزي كه داراي موسيقي بومي هستند (خراسان، بوشهر،

كردستان  و ....) يا عناصر كلامي ويژه دارند (تبريز: صداي شهريار) يا تعابير و نمادهاي خاص اقليمي (اصفهان: نصف جهان، زاينده رود، يزد: نگين درخشان كوير) يا صداهاي محيطي منحصر به فرد

(خراسان : صحن حرم مطهر يا نقاره حضرت ، خليج فارس: دريا) بهتر است از آنها در ساخت آرم

استيشن بهره بگيرند، البته نه به شكل پيوسته و جاري در طول قطعه بلكه خيلي كوتاه و اشاره وار (به عنوان نماد)

بر اين اساس گونه‌اي «آنونس آرم استيشن» را براي مركز بوشهر، با بهره‌گيري از عناصر بومي، به شرح زير مي‌توان طراحي كرد:

1ـ قطعه‌اي براي شروع (ني‌انبانه، با داشتن حالت شروع كامل)

2ـ كلا گوينده (در لحاظت فرود يا طنين قطعه) «صدا ، صداي ‌آشنا»

3ـ افكت صداي دريا (ميكس در زمينه عبارت فوق)

4ـ كلام گوينده (در فرود موج دريا) : «آواي دريا، نغعمه اميد، تلاش، كار»

5ـ برشي از موسيقي كار (آواز هله) به شكل جمعي (ميكس با موج دريا در زمينه عبارت فوق)

6ـ آواز فوق لحظاتي پس از كلام گوينده با «صداي كشتي» آميخته مي‌شود.

7ـ كلام گوينده (بلافاصله پس از ظاهر شدن صداي كشتي):

«همه جا آهنگ زندگي، از ترنم ساحل تا تپش مزرعه‌ها، بر گسترة دشتها»

8ـ افكت «صداي موتور چاه مزارع آميخته با صداي پرندگان» (ميكس با صداي كشتي در زمينه عبارت فوق)

9ـ كلام گوينده (روي صداي مزرعه) :

«شبكه استاني صداي مركز فارس، موج AM،  هزار و سيصدوپنج كيلوهرتز»

10ـ پالس پاياني (قطعه ضربي ني انبانه، نمادوار، ميكس در زمينه كلام فوق، سپس فرود كامل)

 

در اينجا يادآوري چند نكته لازم است:

ـ براي هر مركز راديويي مي‌توان چند آرم استيشن تبليغي توليد كرد. اما آرم استيشني

كه به عنوان «آرم» به كار مي‌رود بايد قطعه واحدي باشد.

ـ از جمله اعلا‌هاي مناسب براي انتهاي آرم استيشن‌هاي تبليغي اعلام «نام شبكه همراه

با موج و فركانس» است. البته موج و فركانس را گاه مي‌توان حذف كرد يا در مواردي به جاي آن يك شعار رسانه‌اي گذاشت (شبكه استاني صداي مركز بوشهر، هر لحظه با شما).

ـ عبارت مناسب براي «آرم» (آرم استيشن ويژه) «نام شبكه» است اما در صورتي كه براي شبكه

عنوان خاصي مورد نظر باشد، بهتر است آن عنوان نيز در ادامه نام شبكه ذكر شود مثلا؛ شبكه

استاني صداي مركز بوشهر، شبكه زندگي/ شبكه سراسري صدا ، شبكه ملي

البته از جعل نامها و عنوان‌هاي تفنني (و نامگذاري‌هاي متعدد براي شبكه) در آرم استيشن‌ها اكيدا

خودداري كنيد. نام شبكه بايد رسميت داشته باشد و نامي واحد باشد.

همچنانكه گفته شد «آرم» هر چه كوتاهتر باشد بهتر است. بنابراين از ذكر طول موج و فركانس در انتهاي «آرم شبكه» خودداري كنيد.

ساير ملاحظات در باره عبارتهاي كلامي آرم استيشن در بخشهاي بعدي اين نوشتار بيان خواهد شد.

خاطرنشان مي‌سازد در ساخت آرم استيشن الزاما ترتيبي در مراحل «الف» و «ب» نيست.

اين دو مرحله گاه همزمان صورت مي‌گيرد، بلكه ممكن است ابتدا طرح كلي كار در ذهن شكل بگيرد

سپس براي اجزا و عناصر آن تصميم‌گيري شود.

ج) ضبط آرم استيشن

براي ضبط آرم استيشن به ترتيب زير بايد عمل كرد:

1ـ كلام گوينده را (به صورت خام) روي نوار جداگانه‌اي ضبط كنيد. البته با ملاحظه نكات زيــر:

ـ گوينده‌اي انتخاب كنيد كه صدايش در لحظه گيرا و جذاب باشد.

ـ قبل از ضبط كلام خام، موسيقي اصلي مورد نظر را براي گوينده پخش كنيد تا حالت اجراي خود را با آن تنظيم كند. گوينده بايد ضرباهنگ و حس آرم استيشن را دريابد.

ـ برداشتهاي پي‌درپي از گوينده نگيريد. تجربه نشان داده است كه لحن و حالت بيان گوينده

درهمان چند برداشت اوليه خوب است، تكرار پي‌درپي حالت اجراي او را غيرطبيعي مي‌كند.

ـ براي ضبط كلام خام از نوار تيغ نخورده استفاده كنيد.

ـ بين هر بخش از كلام گوينده ليدر كوتاه بزنيد.

ـ براي ايجاد تنوع در آرم استيشن مي‌توان از دو گوينده (زن و مرد) استفاده كرد.

2ـ فرض كنيد مي‌خواهيد آرم استيشن مركز بوشهر را (بر اساس نمودار مندرج در صفحه قبل) ضبط كنيد.

براي اين كار، نخست بهتر است دو قطعه 5 و 6 (آواز هله + صداي كشتي) را با هم ميكس كنيد و به يك قطعه تبديل نماييد.

با وصف اين، غالباً جريان ضبط آرم استيشن به سبب تعويض نوار با اجراي مجدد يك ميكساژ

متوقف مي‌شود، اين البته امري طبيعي است و مشكلي پيش نمي‌آورد، فقط بايد مراقب

لول ها بود و روند ضبط را از لحظاتي قبل از وقفه از سرگرفت.

فرضاً اگر آرم استيشن مذكور را تا قطعه 7 (افكت موتور چاه و پرندگان) ضبط كرده باشيم

ولي پس از آن به هر علت مشكلي پيش آيد، ضبط مجدد را از ابتداي همين قطعه شروع مي‌كنيم

(در خاتمه كار مي توان دو قطعه ضبط شده را با اديت مناسب روي نوار به هم وصل كرد) :

 

معمولاً در حالتي كه اجزاي آرم استيشن بايد خيلي سريع و لحظه اي ميكس (يا تعويض) شوند

آن در استوديو در يك مرحله امكان پذير نيست.

از همين رو، فرضاً براي ضبط آرم استيشن راديو پيام (طرح مندرج در صفحه 6) بهتر است ابتدا ميكس

هاي برخي قطعات را كه اجراي همزمان آنها دشوار است انجام دهيم، سپس به ميكس نهايي بپردازيم.

از آنجا كه در اين آرم استيشن كلام خواننده (هميشه دلم باهاته ...) از وسط ترانه انتخاب شده و

اورتور قبل از آن هم از جاي ديگر ترانه, لازم است ابتدا دو قطعه مذكور را در جاي مورد نظر ميكس

و به قطعه اي واحد تبديل كنيم سپس در ضبط نهايي كلام گوينده با قطعه اخير ميكس شود(به نحوي

كه كلام خواننده بلافاصله پس از كلام گوينده ظاهر شود).

ميكس قطعه شروع اين آرم استيشن (صداي تيونر و قطع ناگهاني آن با آرم خبر) نيز بهتر است قبل از ضبط اصلي صورت گيرد:

اين ميكس هاي اوليه كه اجزاي آرم استيشن را براي ضبط نهايي به اصطلاح جمع و جور تر مي كند)

به شما كمك مي كند كه كنترل بيشتري بر ريتم قطعه داشته باشيد.

با اين همه, برخي ايده هاي ميكساژ و ضبط در استوديو عملي نيست يا با امكانات فيزيكي ما

(ميز صدا, دست صدابردار, اديت تهيه كننده) به سختي امكان پذير است.

مثلاً فرض كنيد شما مي خواهيد در قطعه موسيقي زير موارد مشخص شده را به هم وصل كنيد

و بعد ببينيد آيا به گوش شما قشنگ و يكپارچه است يا نه, و اگر نيست نقاط اديت را جابه جا كنيد تا هدف شما تأمين شود.

تحقق چنين ايده اي كه مستلزم پاره اي آزمون و خطاست , تنها با رايانه امكان پذير است.

به همين علت امروزه بسياري از ميكساژهاي ظريف (از جمله ساخت تيزرهاي تبليغي) را به كمك دستگاه رايانه انجام مي دهند. نظير همين آمر استيشن مورد بحث ما كه با برنامه كامپيوتري كول اديت ميكس شده است.

برنامه cool Edit   داراي دو بخش ((Edit View)) و ((View Multitrack)) است. در Edit View اديت و افكت گذاري انجام مي شود  و View Multitrack  ميكس و فيدبندي صورت مي گيرد.

مثلاً مراحل ميكس آرم استيشن راديو پيام (تراك 3، CD  پيوست) بدين ترتيب بوده است:

الف) ابتدا اجزاي خام آرم استيشن (موارد 1 تا 6 كه ذيلاً مشاهده مي كنيد) هر كدام را با نام خاصي به يكي از درايوها منتقل و در يك پوشه ذخيره (Save) مي كنيم:

1ـ افكت تيونر راديو

2ـ آرم خبر

3ـ كلام هاي مربوط به گوينده مرد

4ـ كلام هاي مربوط به گوينده زن

5ـ قطعه پيانو (مهتاب بهتوون)

6ـ قطعات مورد نظر ترانه فاصله ها

سپس هر يك از اجزاي فوق را يك به يك به Edit View منتقل و به اندازه مورد نياز اديت مي كنيم (مثلاً ، افكت تيونر، به اندازه اي كه لازم است در ابتداي آرم استيشن پخش شود، انتخاب و اديت مي شود).

پس از آن ، هر قطعه اديت شده را با عنواني غير از عنوان اصلي در همان پوشه Save ميكنيم.

به عنوان مثال موسيقي هاي رديف 6و8و10 (نمودار زير) از سه جاي ترانه فاصله هاي فريدون انتخاب و اديت شده اند.

View Multitrack شامل 128 لاين يا شيار صوتي براي قرار دادن اجزاست ما فقط از 10 رديف (به شكل زير) استفاده كرده ايم. اجزا را به شكلي كه ملاحظه مي كنيد مي چينيم آنگاه در جاهايي كه لازم است روي هر قطعه فيد مي بنديم هر كدام از اين اجزا را مي توان با حركت موس در لاين خود جابه جا كرد. ( با جا به جا شدن هر جزء در واقع شكل ميكساژ شما تغيير خواهد كرد):

 

نرم افزار مورد نظر به ما امكان مي دهد كه از چند گونه فيد استفاده كنيم با انتخاب طول قطعه و مشخص كرده محل برش، دستگاه فيد مورد نظر را انجام مي دهد.

مثلاً در شكل زير بخشي از قطعات 1و2 را انتخاب كرده ايم:

كادر هاشورزده محدوده ميكساژ ما را نشان مي دهد اگر كليد ((فيدين – اوت)) را بزنيم دستگاه فيد خواهد بست و دو قطعه را به هم اديت خواهد كرد.

اين البته فيدي ساده است فيدهاي پيچيده تر نيز با دستگاه امكان پذير است. ( اين كار با نقطه گذاري در محدوده ميكس صورت مي گيرد. با جا به جا كردن نقاط مي توان روي قطعات فيد حرفه اي بست): ميزان مطلوبيت چنين ميكساژهايي بيش از هر چيز به دقت گوش كاربر و دانش او در زمينه ريتم و شناخت جنس موسيقي وابسته است.

پس از مراحل مربوط به چيدن قطعات و فيد بستن مي توان باد كمه Mix همه يا بخشي از اجزا را با هم ميكس كرد. دستگاه آنها را ميكس و به صورت قطعه اي يكپارچه ارائه مي دهد.

قطعه ميكس شده را دوباره مي توان به Edit View منتقل كرد و در آنجا چنانچه لازم باشد اعمال ديگري روي آن صورت داد (از قبيل اكو دادن يا نونيرگيري و نظاير اينها) سپس اين قطعه را در هر جا كه خواستيم مي توان Save كرد.

ضمناً نمودار ميكس قطعه را مي توان به همان صورت (مندرج در صفحه قبل) در نماي Multitrack نيز Save كرد و در صورت لزوم دوباره آن را برگرداند و بر روي آن كار كرد.

 

نكاتي درباره ساختار آرم استيشن:

1ـ آرم استيشن در راديو بايد شروعي با قوت و پاياني مشخص و قاطع داشته باشد. شروع آرم استيشن با موسيقي اي كه به شكل تدريجي (فيدين ) وارد حوزه شنوايي مي شود يا با افكتهاي لطيف و كم حجم (نظير صداي باران يا حركت جويبار ) مطلوب نيست.

توجه داشته باشيد كه راديو (برخلاف سينما) معمولاً در محيط هاي ساكت شنيده نمي شود. انبوه صداهاي محيطي شنوندگان را احاطه كرده است در چنين موقعيتي افكتهاي ضعيف و موسيقي هاي لخت و بي جان اغلب شنيده نمي شوند.

سواي اين، اصولاً صداي قوي در شروع دلالت بر قوت پيام و قاطعيت پيامگزار دارد.

البته اين شرط كه موسيقي به شكل فيدين نباشد هم به تنهايي كافي نيست.موسيقي ابتداي آرم استيشن را (نظير آرم برنامه) نبايد از ميانه جمله موسيقي انتخاب كرد. موسيقي است كه حالت شروع كامل نداشته باشد مناسب نشانه گذاري نيست. (مشخص است كه در ادامه قطعه اي آمده كه شما آن را ناقص كرده ايد).

نظير ابتدا، انتهاي آرم استيشن يا ضربه پاياني (با حالت فرود كامل) در انتها بافت آرم استيشن را شكيل و طرح گونه مي سازد و نقطه پاياني آن را صراحتاً اعلام مي كند حال آنكه پايان رها و فيد شده نوعي حس بي اعتنايي را القاء مي كند.

2ـ «ريتم» در آرم استيشن عنصري اسالتي است. ريتم مطلوب در گرو تقطيع ها و تعويض‌هاي به موقع، بهره‌گيري از فراز و فرودهاي موسيقي، دقت در تمپوي موسيقي، سرعت اجراي گوينده و در ازاي عبارات كلامي است.

همچنين گاه ناهماهنگي بودن سرعت اجراي گوينده با تمپوي موسيقي ضرباهنگ آرم استيشن را مخدوش مي‌كند (موسيقي تند است ولي گوينده كند اجرا مي‌كند يا بالعكس)

3ـ وقتي قرار است از عناصر متعدد در آرم استيشن استفاده كنيم حتي‌الأمكان بايد اين عناصر متنوع انتخاب شوند در غير اين صورت آرم استيشن يكنواخت و ملال‌آور خواهد شد. از همين رو مثلاً قطعه زير كه از ميكس 6 كلام گوينده روي موسيقي واحدي حاصل آمده است جالب توجه نخواهد بود.

 

در قطعه مزبور دفعات بهره‌گيري از كلام گوينده زياد است. آرم استيشن عموماً كشش بيش از چهار جزء كلامي گوينده را ندارد (اجزاي كلامي ديگر را، در صورت  لزوم، بايد از منابع ديگري غيز از گوينده تأمين كرد. نظير كلام شخصيت‌ها يا جمله گزارشي).

به علاوه در اين قطعه از ابتدا تا انتها فقط از يك موسيقي استفاده شده كه اين هم آرم استيشن را يكنواخت مي‌كند.

بهتر است بجاي اين موسيقي كه 7 بار هم در فواصل كلام ظاهر مي‌شود گاهي از افكت و گاهي از موسيقي ديگر استفاده شود.

با وصف اين، همچانكه قبلاً تأكيد شد ازدحام عناصر ارتباطي در آرم استيشن مقرون با فايده نسيت. چنين آرم استيشني قابليت تكرار بالايي ندارد.

4ـ از ياد نبريم كه آرم استيشن يك «نشانه» است. نشانه‌اي براي معرفي ايستگاه راديويي كه با هر قسم كاركردي (اطلاع دهي، تبليغي) بايد «كوتاه» باشد.

در راديو معمولاً آرمهاي بيش از 45 ثانيه طولاني محسوب مي‌شوند.

5ـ ما معمولاً موقع تنظيم كنداكتور يا فرمت آرم استيشن سعي مي‌كنيم شكل نهايي قطعه را در ذهن خود مجسم و مرور كنيم. با وصف اين، بسيار پيش آمده است كه آنچه در ذهن خود مجسم ساخته‌ايم در عمل (مرحله ضبط) خوب از كار در نيامده است (مثلاً طولاني شدن يك موسيقي موجب افت ريتم شده، يا توالي دو موسيقي به گوش خوشايند نبوده است و امثال اينها)

اين امر طبيعي است خيلي از طرحها در مرحله اجرا نياز به دستكاري دارند. مهم اين است كه اشكال را در خلال ضبط تشخيص دهيم.

بنابراين بر فرمتي كه از قبل چيده‌ايد زياد پافشاري نكنيد (از همكاران خود در استوديو بخواهيد نظر بدهند).

ضمناً وقتي قطعه‌اي در همان بار اول كه ضبط مي‌كنيد به گوش خوشايند نيست. سعي نكنيد براي آنكه كاملاً متقاعد شويد آن را چند بار پي درپي بشنويد. شنيدنهاي متوالي ضعف قطعه را مي‌پوشاند و آن را به گوش شما عادي جلوه مي‌دهد.

6ـ علاوه بر ملاحظه ريتم به خصوصيات اساسي ديگر هم در طراحي آرم استيشن بايد توجه كرد. مهمترين اينها «يكپارچگي» ، «بسندگي» و «پيوستگي» است.

خصوصيت اول (يكپارچگي) يعني اينكه اجزاي آرم استيشن متناسب با ايده كار و از روي ضرورت و منطق موجهي انتخاب شده باشند. به عبارت ديگر، در آرم استيشن نبايد اجرا و عناصر صرفاً تزييني داشته باشند مثلاً استفاده از افكت دريا در آرم استيشن شبكه سراسري يا مركز كرمان معنا ندارد.

معناي خصوصيت دوم (بسندگي) اين است كه اجزاي مورد استفاده براي بيان مقصود (شناساندن ايستگاه راديويي و احياناً جلب نظر مخاطب) كافي باشد. مثلاًً آرم استيشني كه در انتهاي آن نام مركز ذكر نشود ناقص است.

همچنين خصوصيت نظم و پيوستگي بدين معناست كه هر جزء آرم استيشن در جاي مناسب خود بكار رود. مثلاً افكت تيونر راديو (جستجو براي يافتن ايستگاه مورد نظر) در شروع آرم استيشن منطقي است و نه در ميانه آن. همينطور اعلام طول موج و فركانس معمولا در انتها مناسب است نه در شروع.

7ـ موسيقي در آرم استيشن (چه موسيقي بومي، چه سنتي و چه پاپ و خارجي) حتي‌الإمكان بايد قطعه‌اي شاخص و در شأن رسانه باشد. از قطعاتي كه بسامد كاربرد آنها در مراكز كم است (مثل موسيقي كلاسيك) يا بالعكس از فرط استفاده در برنامه‌ها تشخص خود را از دست داده‌اند (نظير قطعه چهارگاه تلفيقي رحمان پناه) استفاده نكيند.

همچنين موسيقي بومي را (به رغم ضرورت كاربرد آن در آرم استيشن در حدي كه القاء كننده هويت باشد بكار بريد. مخاطبان شما احياناً در خلال برنامه‌هاي روزانه موسيقي بومي را زياد مي‌شنوند.

8ـ در نگارش عبارتهاي كلامي گوينده خيلي دقيق باشيد:

ـ عبارتها را به شكل كوتاه و آهنگين بنويسيد. به ريتمي كه واژه‌ها در پس هم ايجاد مي‌كنند توجه كنيد.

ـ واژه‌ها نبايد صرفاً زيبا و گوش نواز باشند، بايد روي هم معنا و مصمون مناسبي را القاء كنند و در عين حال فهم آنها آسان باشد (به بار معنايي كلمات توجه كنيد.)

ـ در توصيف مركز مورد نظر اغراق نكنيد. از تعبيرهاي مبالغه‌آميز و پرطنطنه (و به اصطلاح شاعر‌انگي كاذب) پرهيز كنيد. مثلاً درست نيست در باره شبكه بگوييد : صدايي از بلنداي بام خيال ايگيز اين سرزمين، تا فراسوي دشت زندگي.

ـ عبارتهاي مشابه و هم معنا به كار نبريد. صرفاً اگر در يك جاي آرم استيشن مي‌گوييد: آواي عشق و همدلي ، در جاي ديگر نگوييد: صداي محبت و مهرورزي (به مخاطب اطلاعات بيشتري بدهيد).

9ـ مراقب لحن و حالت صدا و اجراي گوينده باشيد. در صداي گويندخه نبايد تصنع وتكلف يا هيجان و التهاب كاذب باشد. آرم استيشن غير از آنونس و نيزر تبليغي است. در عين حال، گوينده نبايد عبارات را خشك و بي‌روح و بدون ضرباهنگ مؤثر بخواند. صداي گوينده بايد گرم و با طراوت و صميمي باشد.

10ـ آرم استيشن چه در استوديو ميكس شود چه در رايانه بايد صدايي با حجم مناسب و شفاف داشته باشد.

كلام گوينده بايد به وضوح شنيده شود (صداي موسيقي آن را تحت‌الشعاع قرار ندهد) به صداي گوينده اكوي اضافه يا فيلتر بي‌مورد ندهيد، همچنين از افكتها و موسيقي‌هاي ديستورت و نويزدار و فرسوده استفاده نكنيد.

در ميكساژها هم دقت كنيد كه پس از هر كلام گوينده، موسيقي بلافاصله فضا را پر كند (موسيقي خالي و كم حجم به نظر نرسد).

بهترين ابزار سنجش كيفيت فني هر قطعه گوش شماست. براي بازشنوايي و بررسي نوار، ولوم ميز استوديو را سرسام‌آور باز نكنيد. شما را به خطا مي‌اندازد.

جدولي كه ذيلاً مشاهده مي‌كنيد براي ارزشيابي آرم استيشن تنظيم شده.

در اين جدول براي هر جنبه از كار سقف امتياز خاصي منظور شده است. اگر جمع امتيازات آرم استيشن به سقف 70 (از 100) برسد آن آرم استيشن نسبتاً خوب تهيه شده است. در غير اين صورت قابليت پخش چنداني ندارد.

 

جـدول ارزيـابي آرم استيـشن

جنبه‌هاي مورد ارزيابيمعيـاره سقف امتيازامتياز
انتخاب عناصر ارتباطي مناسب و با كيفيت انتخاب موسيقي، كلام و افكت شاخص و توجه برانگيز و معرف شبكه (بدون اغراق و مبالغه) در شبكه‌هاي فاقد موسيقي بهره‌گيري از امكانات ارتباطي ديگر مورد توجه قرار مي‌گيرد. 30  
ميــزان مطلوبيــت آرم استيشن و معرف شبكه بودن آن توجه به اينكه : عناصر و اجزا در جاي مناسب و به اندازه و از روي منطق و ايده موجهي به كار رفته باشند/ آرم استيشن كوتاه باشد (حالت نشانه بودن آن حفظ شود) به علاوه ضرباهنگ مناسبي داشته باشد/ كيفيت گويندگي در آن خوب باشد/ و در مجموع معرف شبكه باشد. 30  
جذابيت و ماندگاري آرم استيشن جذاب باشد/ مخاطب را به شنيدن برنامه‌هاي شبكه مورد نظر ترغيب كند/ بتوان آن را به دفعات پخش كرد. 20  
كيفيت ضبط هماهنگي سطح صداها بويژه لول موسيقي و كلام/ مطلوب بودن فيدها و ميكساژها / بهره گيري صحيح از اكو/ وضوع و شفافيت اجزا (بخصوص كلام گوينده) 20  
جمع امتياز از  100  :

 

استثنايي عالي خوب متوسط خوب متوسط ضعيف مردود و غيرقابل قبول
100 9080706050
30 2724211815
20 181614121

 

در ارزيابي آرم استيشن روال امتياز دهي به اين صورت است:

پس از شنيدن آرم استيشن، نخست بايد به «چگونگي انتخاب عناصر و اجزاي كار» امتياز داد. براي اين منظور سؤالهاي زير را در نظر بگيريد:

ـ اجزاي آرم استيشن تا چه حد معرف شبكه مورد نظر هستند؟

ـ آيا عناصر و اجزاي مطلوب‌تر و پركشش‌تري نمي‌توان انتخاب كرد؟

ـ آيا عناصر نامرتبط و صرفاً تزييني در كار وجود دارد؟ يا برعكس:

ـ عنصر ضروري و مهمي سراغ داريد كه در اين آرم استيشن به كار نرفته باشد؟

ـ آيا اجزاي به كار رفته، از لحاظ فني، كيفيتي شفاف و طبيعي دارند؟

ـ آيا عبارتهاي كلامي مربوط به گوينده زيبا، توجه برانگيز، معنادار و آهنگين هستند؟

ـ آيا فكتهاي مورد استفاده گوياست؟ شنونده پي مي‌برد كه اين صدا صداي چيست و به چه منظور به كار رفته است؟

ـ آيا موسيقي‌هاي (يا قطعات آوايي) انتخاب شده مناسبند؟ تنافر حسي و مضموني با يكديگر يا با عبارات كلامي ندارند؟

ـ آيا مضمون عبارتهاي كلامي مبالغه‌آميز و اغواگرانه نيست؟ 

ـ آيا ساير كلامها (شخصيت‌ها، مردم) يا برشهاي برنامه‌اي مورد استفاده اجزايي مرتبط، مؤثر و برجسته هستند؟

با توجه به اين سؤالها و با درنظر گرفتن جدول راهنماي تخصيص امتياز بايد امتيازي (از 0 تا 30) متناسب با كيفيت اين وجه از كار در جدول ارزيابي منظور كرد (توجه داشته باشيد كه در اين بخش، نحوة چيدن عناصر يا بسامد كاربرد آنها در آرم استيشن مورد نظر نيست. اينها در بخش طراحي و ميكس ملاحظه مي‌شود).

امتياز بعدي جدول به «فرمت آرم استيشن و نحوة تركيب و تلفيق اجزا» اختصاص دارد. براي اين جنبه از كار هم (با درنظر گرفتن معيارهاي مندرج در جدول ارزيابي و نيز جدول راهنما) بايد امتيازي از سقف 30 در نظر گرفت.

در ارزيابي اين وجه توجه به سؤالهاي زير مؤثر خواهد بود:

ـ آيا آرم استيشن تركيبي طرح واره، منطقي و قابل قبول دارد؟ به نظر شما همين اجزا را نمي‌توان به شكل مناسبتري تلفيق و ميكس كرد؟

ـ آيا آرم استيشن به‌جهت شلوغ و پرعنصر نيست؟ ازدحام بي‌مورد ندارد؟

ـ آيا فضاي آرم استيشن و تركيب كلي كار تصنعي، فانتزي و صوري (بازي كردن با عناصر) نيست؟ در مجموع، حس مناسبي القا مي‌كند و هويت شبكه را انتقال مي‌دهد؟

ـ آيا دفعات بهره‌گيري از كلام گوينده يا عناصر ديگر زياده به نظر نمي‌رسد؟

ـ آيا گوينده عبارتهاي خود را به خوبي اجرا كرده است؟ ضرباهنگ بيان او متناسب با شتاب موسيقي و بافت كار است؟ آيا صداي او در لحظه گيرا و صميمي است؟

ـ آيا ريتم آرم استيشن خوب است؟ درنگ بي‌مورد ندارد؟ اجزاي (كلامي و آوايي) طولاني و پرحجم نيستند؟ يا برعكس: ضرباهنگ كار زياد از حد پرشتاب نيست و تقطيع‌ها آشفتگي ذهني ايجاد نمي‌كند؟

ـ آيا تعويض يا ميكس قطعات موسيقي (يا آوايي) فضاي دوگانه‌اي ايجاد نكرده‌است؟ به گوش خوشايند و يكپارچه به نظر مي رسد؟ عبارتهاي كلامي در جاي مناسب جمله موسيقي ميكس شده‌اند؟ به ضربه‌ها و فراز و فرودهاي موسيقي در ميكساژها توجه شده است؟

ـ ”آيا در روند قطعه احساس پرش يا اديت و دستگاري غيرطبيعي نمي‌كنيد؟

ـ آيا شروع آرم استيشن جلب كننده و پرقوت و پايان آن داراي فرود كامل و تفكيك كننده است؟

ـ آيا «نشانه بودن» آرم استيشن رعايت شده‌است و قطعه طولاني و كشدار نيست؟

(توجه داشته باشيد كه در اين بخش كيفيت صدابرداري مورد نظر نيست). جنبه ديگر در ارزيابي آرم استيشن «جذابيت و ماندگاري» آن است. هر تركيبي (ولو منطقي و با آرايش و تلفيق مناسب) واجد چنين خوصيتي نيست. براي اين جنبه حداكثر 20 امتياز درنظر گرفته شده كه با توجه به كيفيت كلي كار و با ملاحظه سؤالهاي زير امتياز مناسب آن منظور مي‌شود.

ـ آيا آرم استيشن در عين سادگي برجسته و اثرگذار است؟ تحسين شما را برمي‌انگيزد؟

ـ آيا كار خلاقه‌اي (كه براي شما تازگي دارد) در تركيب آن صورت گرفته است؟

ـ اين آرم استيشن تا چه حد قادر است شنونده را به شنيدن برنامه‌هاي شبكه ترغيب نمايد؟

ـ به نظر شما اگر اين آرم استيشن در فواصل كنداكتور روزانه چندين بار تكرار شود كسل كننده و حوصله سوز نخواهد شد؟ آيا كشش پخش پي‌درپي را دارد؟

ـ آيا نقصي (ولو جزيي) در ساختار آن مي بينيد؟ (فرضاً انتظار داشته باشيد صداي گوينده حس اعتماد و صداقت بيشتري القا كند).

بالاخره «كيفيت ضبط» آرم استيشن (با سقف 20 امتياز) چهارمين وجه مورد ارزيابي است كه با ملاحظة كار صدابردار و ملاكهاي مندرج در جدول، امتياز مناسب آن منظور مي‌شود.

در ارزيابي اين جنبه از كار مي‌توان به سؤالهاي زير توجه كرد:

ـ آيا هماهنگي بين سطح (لول) صداي موسيقي و كلام رعايت شده است؟ صداي موسيقي يا كلام در جايي از آرم استيشن افت و خيز ناگهاني ندارد؟

ـ آيا اجزايي از كلام گوينده در لحظه‌ ميكس با موسيقي محو نشده و به وضوع به‌گوش مي‌رسد (لازم نيست ولوم راديو را بازتر كرد؟)

ـ آيا موسيقي در زمينه كلام بالا نيست؟ آيا فيد، ميكساژ يا تعويض قطعات آوايي و افكتها به خوبي صورت گرفته و به گوش خوشايند است؟

ـ آيا صدا شفاف و طبيعي به نظر مي‌رسد؟ فيلتر بي‌مورد يا زير و بمي غيرطبيعي احساس نمي‌كنيد؟

ـ آيا اندازه اكوي صداي گوينده مناسب است؟ نصنعي و غيرحرفه‌اي به نظر نمي‌رسد؟

ـ آيا عبارتهاي كلامي گوينده در جاي مناسب جمله‌هاي موسيقي (به مقتضاي ضربه‌ها و فراز و فرودها) قرار گرفته است؟

+ نوشته شده در  یکشنبه 26 مهر1388ساعت 1:39  توسط فرشاد متقی  |